Po roku od wydania ExBPA Microsoft wydał kolejne programy narzędziowe, które rozszerzają funkcjonalność swojego pierwowzoru i pozwalają przetestować serwery Exchange w pewnych specyficznych aspektach. Ich wspólną cechą jest możliwość aktualizacji (bezpośrednio z Internetu lub poprzez pakiety poprawek), a także możliwość sprawdzania różnych serwerów z jednego miejsca. Postaram się w skrócie opisać wszystkie te narzędzia.
Ponad rok temu Microsoft wprowadził nowe narzędzie ExBPA, które w znaczący sposób ułatwiło pracę zespołów wdrożeniowych i administratorów systemów poczty Exchange. Narzędzie to od tego czasu zyskało nowe funkcje, do których można zaliczyć współpracę z MOM 2005 (specjalny Management Pack), doszło też w rozwoju do wersji 2.5 i nie wyobrażam sobie pracy bez niego. Po roku od wydania ExBPA Microsoft wydał kolejne programy narzędziowe, które rozszerzają funkcjonalność swojego pierwowzoru i pozwalają przetestować serwery Exchange w pewnych specyficznych aspektach. Ich wspólną cechą jest możliwość aktualizacji (bezpośrednio z Internetu lub poprzez pakiety poprawek), a także możliwość sprawdzania różnych serwerów z jednego miejsca. Postaram się w skrócie opisać wszystkie te narzędzia.
Microsoft Exchange Server Best Practices Analyzer Tool v2.5
ExBPA, co po rozwinięciu oznacza bardzo złożoną nazwę Microsoft Exchange Server Best Practices Analyzer Tool jest narzędziem, które w sposób automatyczny bada środowisko Exchange w trakcie wdrożenia i po jego zakończeniu. Analiza wykonywana jest na podstawie zaleceń Microsoft (Microsoft best practices) odnoszących się do konfiguracji usług związanych z serwerem Exchange i umożliwia bardzo szczegółową inspekcję całego środowiska w wielu zróżnicowanych aspektach. Narzędzie może być zainstalowane bezpośrednio na serwerze, bądź też na stacji roboczej z działąjącym oprogramowaniem Microsoft .NET Framework 1.1. Mając zapewniony dostęp sieciowy do kontrolera domeny oraz serwerów pocztowych (oraz oczywiście odpowiednie uprawnienia na tych serwerach) ExBPA sprawdza stan systemu i wyświetla następujące informacje:
- Ocenia ogólny stan systemu,
- Wskazuje błędy i nieprawidłowe ustawienia wraz z informacją jak poprawić zaistniałą systuację
- Generuje listę pozycji wskazującą nieoptymalne lub niewspierane przez Microsoft ustawienia (np. logi na tym samym dysku co bazy).
ExBPA można wykorzystać do weryfikacji pojedynczego serwera, grupy serwerów, jak i całej organizacji, niezależnie od wersji - Exchange 2003, Exchange 2000, a także Exchange 5.5, jednak potrzebuje co najmniej jednego serwera w wersji wyższej niż 5.5.
Narzędzie to jest w wielu miejscach dokładnie opisane, więc postaram się zaprezentować troszkę dokładniej nowsze produkty.
Microsoft Exchange Server Disaster Recovery Analyzer Tool v1.0
ExDRA, która to nazwa z kolei rozwija się jako Exchange Server Disaster Recovery Analyzer Tool wykorzystywane jest w przypadku problemów z zamontowaniem bazy danych. Narzędzie diagnozuje system i proponuje krok po kroku sposób rozwiązania problemu i naprawy bazy.
Jak działa narzędzie? Po uruchomieniu ExDRA sugeruje automatyczne sprawdzenie dostępności poprawek.
Następnie przechodzimy do ekranu powitalnego, jak na rysunku 2, a dalej wybieramy sposób, w jaki narzędzie będzie szukać uszkodzeń.
Kolejnym etapem jest standardowy ekran wyboru kontrolera domeny i serwera, z którymi będziemy nawiązywać połączenie, z możliwością wskazania innego konta domenowego. Po zatwierdzeniu wyboru serwerów ExDRA przystępuje do analizy serwera. Jeżeli znajdzie odmontowaną bazę danych sprawdza jej spójność oraz status powodu odmontowania. Dodatkowo podaje najbardziej prawdopodobne przyczyny awarii oraz odpowiednie kroki naprawcze, które należy przedsięwziąć, co pokazuje rysunek 3.
Ponieważ zdarzyć się może wyłączenie kilku baz (np. po przepełnieniu wspólnego dysku z logami), informacja te wyświetlane są dla wszystkich wyłączonych baz, a następnie generowany jest zbiorczy raport, dostępny na kilku poziomach szczegółowości, co widać na rysunku 4.
Wykorzystanie tego narzędzia umożliwia nam szybkie sprawdzenie w trybie graficznym przyczyn awarii, bez konieczności ręcznej weryfikacji logów, spójności baz danych i zajętości dysków oraz szukania rozwiązania problemów w Internecie czy też serwisie, co w przypadku mniej doświadczonych administratorów ma kolosalne znaczenie. Oczywiście nie jest powiedziane, że narzędzie pomoże nam rozwiązać 100% awarii związanych z information storem, ale na pewno jest znaczącą pomocą dla każdego administratora.
Microsoft Exchange Server Performance Troubleshooting Analyzer Tool v1.0
Po kolejne narzędzie z grupy Analizatorów sięgniemy, gdy zauważamy “dławienie się” systemu pocztowego. ExPTA czyli Exchange Server Performance Troubleshooting Analyzer Tool bada wskaźniki wydajnościowe poszczególnych składników systemu pocztowego. ExPTA stara się znaleźć najbardziej prawdopodobne przyczyny i źródła obniżenia wydajności systemu i także podpowiada w drobiazgowy sposób rozwiązania problemu. To narzędzie również nie działa z systemem Exchange Server 5.5. Niestety, użytkowników polskiej wersji systemu operacyjnego (np. SBS) narzędzie rozczaruje, gdyż korzysta ono z liczników wydajnościowych wyłącznie angielskiej wersji systemu operacyjnego i niestety z polskim systemem nie przeprowadzi prawidłowej analizy. Może będzie to możliwe w następnej wersji narzędzia. Realizowane są dwa podstawowe scenariusze, związane z ogólnie pojętymi problemami RPC, bądź też z problemami wydajnościowymi zgłaszanymi przez użytkowników Outlooka. W pierwszym przypadku działanie sprowadza się w zasadzie wyłącznie do analizy wyników działania innego narzędzia – Exchange Server User Monitor (exmon), o którym napiszę innym razem, dlatego też zajmijmy się drugim z realizowanych scenariuszy.
Po wybraniu scenariusza analizy zgodnie z rysunkiem 5 i wybraniu serwerów, do których będziemy się łączyć narzędzie przeprowadza wstępną analizę serwera Exchange’owego oraz informuje o kolejnych czynnościach, realizowanych w dalszej krokach (rysunek 6).
Po analizie systemowych liczników RPC wyświetlane są wyniki tej analizy i proponowane są kolejne działania, co widać na rysunku 7.
Kolejny ekran pokazuje nam informacje o zdefiniowanych na serwerze Exchange dyskach i punktach montowania (jeżeli są) i proponuje weryfikację optymalnego rozłożenia danych. Wyniki tej analizy pokazują nam możliwe źródła ograniczenia wydajności związane z niezalecanym rozmieszczeniem danych, co pokazuje rysunek 8.
Niezależnie od wyników tej analizy, jeżeli klikniemy next, to ExPTA przeprowadzi analizę liczników dyskowych i wskaże nam wielkość kolejek dyskowych, czasów dostępu oraz innych interesujących informacji o obciążeniu dysków twardych serwera. Kolejne ekrany umożliwiają weryfikację kolejnych parametrów wydajnościowych serwera – między innymi pamięci i procesora. Oczywiście na koniec prezentowane są wyniki sumaryczne analizy, które następnie są przetwarzane i zapisywane. W tym momencie możemy je sobie przejrzeć, korzystając z kilku możliwych widoków lub też wyeksportować w celu dalszej obróbki.
Jak widać z powyższego rysunku serwer wirtualny nie jest polecaną przez Microsoft platformą sprzętową dla serwerów Exchange. Narzędzie pozwoli nam także znaleźć słabe punkty w normalnym serwerze i w odpowiedni sposób zaplanować jego rozbudowę, czy też wykazać konieczność wymiany.
Microsoft Exchange Server Profile Analyzer
Najnowszym narzędziem, które co prawda nie należy oficjalnie do tej samej grupy, co pozostałe analizatory (różni się nieco od nich funkcjonalnością), jest Exchange Server Profile Analyzer. Nazwa jest trochę myląca, ponieważ dotychczasowe narzędzia exchange’owe ze słowem „profile” w nazwie związane były z konfiguracją lub zmianą profilu użytkownika w Outlooku. Tym razem mamy do czynienia z narzędziem, które służy do analizy i zbierania statystyk na temat pracy systemu pocztowego. Narzędzie uruchamia się podobnie jak wcześniej opisane i choć nie proponuje automatycznej aktualizacji pracę zaczynamy od prośby o podanie nazwy kontrolera domeny, z którego będziemy korzystać. Do prawidłowej pracy potrzebujemy co najmniej uprawnień Exchange View-Only Administrator do dostępu do poszczególnych obiektów Exchange, a także pełnych praw do wszystkich skrzynek, które chcemy analizować. Po wybraniu kontrolera przechodzimy do ekranu, gdzie wybieramy zakres analizy – od poszczególnego mailbox store’a aż do całej organizacji tak jak widać to na poniższym rysunku.
Po wybraniu przycisku Start collect, narzędzie zbiera informacje o wybranej części organizacji Exchange i sporządza raport HTML, który jest następnie wyświetlany, jak widać na poniższym rysunku:
Zebrane dane można wykorzystać chociażby w ocenie wykorzystania poczty przez poszczególnych użytkowników, albo wspomóc proces planowania rozwoju systemu. Co ciekawsze, narzędzie można uruchamiać z linii komend (EpaCmd.exe), wykorzystując odpowiednio uzupełniony plik konfiguracyjny config.xml. Z linii komend można także sprawdzić wykorzystanie OWA przez użytkowników wybranego serwera (EpaOWACmd.exe), a zagregować dane z kilku pomiarów kolejnym narzędziem EpaSummarizer.exe. Pomocnicze narzędzia trybu tekstowego oraz szczegółowa instrukcja użytkownika znajduje się w katalogu instalacyjnym aplikacji.
Podsumowanie
W ostatnim czasie widać duży nacisk producenta na zapewnienie użytkownikom optymalnych warunków pracy z systemem. Opisana powyżej grupa analizatorów jest tylko wycinkiem z bogatej oferty dodatkowych bezpłatnych narzędzi, które są cyklicznie uaktualniane i rozbudowywane. W najbliższym czasie postaram się także przybliżyć nieco inne narzędzia, ułatwiające zarządzanie usługami Exchange.
Autor: Konrad Sagała
Spis treści