W Windows Server 2003 wprowadzono wiele istotnych zmian na poziomie jądra (kernela) w stosunku do tego, co było dostępne w Windows 2000. Zmiany obejmują wiele kluczowych aspektów działania systemów - różnych ograniczeń (wielkość pamięci, rejestru), sposobu obsługi dysku i wykonywania operacji wejścia/wyjścia, udoskonalone mechanizmy obsługi pamięci i uruchamiania procesów, lepsze wsparcie architektury wieloprocesorowej, a także wiele zmian, które jeszcze bardziej zwiększają stabilność jądra (a tym samym całego systemu operacyjnego).

Warto tu wspomnieć, że chyba po raz pierwszy system serwerowy ma inną wersję kernela niż system przeznaczony dla komputerów "desktop". Windows XP ma jądro w wersji 5.0, a Windows Server 2003 - w wersji 5.1.

Szybszy i lepszy rejestr

W Windows 2000 rozmiar rejestru był ograniczony do około 80% rozmiaru pamięci (paged pool). Oznaczało to, że rozmiar rejestru jest ograniczony do 376MB. W Windows Server 2003 nie ma tego ograniczenia. Rejestr nie jest wczytywany w całości do pamięci (w porcjach po 256 KB). Memory Cache Manager mapuje rejestr w pamięć podręczną systemu - w ten sposób całkowity rozmiar rejestru jest ograniczony tylko przez rozmiar dysku, a równocześnie dostęp jest bardzo szybki.

Zwiększone zostało ograniczenie plastra systemowego (HKEY_LOCAL_MACHINE\System) - z 12MB do 200MB. Dzięki faktycznemu zwiększeniu rozmiaru rejestru i jego wydajności serwer Windows 2003 jest w stanie obsłużyć wiele setek równoległych sesji terminalowych.

Zupełnie inaczej przechowywane są kolejne klucze rejestru. We wcześniejszych wersjach Windows tworzony podklucz umieszczany był w pierwszym wolnym obszarze. Windows Server 2003 grupuje powiązane klucze w tę samą fizyczną grupę - co sprawia, że pamięć podręczna i Cache Manager mogą działać znacznie wydajniej. Równocześnie w pamięci podręcznej są przechowywane informacje związane z deskryptorami bezpieczeństwa - tak że sprawdzanie uprawnień nie wymaga od Configuration Manager sięgania do dysku.

Dzięki Cache Manager Windows monitoruje, które klucze rejestru były ostatnio wykorzystywane, i przechowuje ich wartość (zmieniając zawartość cache w momencie zapisu). W ten sposób wszystkie kwerendy dotyczące rejestru wykonywane są znacznie szybciej, co przekłada się na szybsze odczytywanie konfiguracji (czy innych dodatkowych informacji) przez poszczególne programy.

Przyspieszone startowanie systemu

Jednym z celów w Windows Server 2003, podobnie jak w XP, było takie uruchamianie systemu, by ekran logowania ukazywał się jak najszybciej - najlepiej w ciągu 30 sekund od uruchomienia serwera. W tym celu zmieniony został sposób startowania usług, wiele elementów czytywanych jest z wyprzedzeniem, a także wyeliminowane zostały niepotrzebne opóźnienia podczas startu aplikacji serwerowych.

W jądrze Windows Server 2003 istotną modyfikacją jest mechanizm wstępnego wczytywania sterowników z wyprzedzeniem. System podczas pierwszego startu (lub zmianie konfiguracji) analizuje, do jakich plików następuje odwołanie. Proces monitorowania trwa około 2 minut (zatrzymuje się 30 sekund po uruchomieniu powłoki systemowej (explorer.exe) lub 60 sekund po tym, jak wszystkie serwisy zostaną wczytane. Informacje do wczytywania z wyprzedzeniem zapisywane są w katalogu \Windows\Prefetch, w plikach o nazwie odpowiadającej danemu plikowi wykonywalnemu, z dodatkowym kodem określającym pełną ścieżkę. Plik odpowiedzialny za samo wczytywanie w fazie startu ma nazwę NTOSBOOT-.....pf.

Windows Server 2003 dzięki informacji zapisanej w plikach pf potrafi z wyprzedzeniem wczytać dany plik wykonywalny (a nawet ten fragment pliku, który rzeczywiście jest potrzebny). W ten sposób moment startu usługi czy wczytywania systemu operacyjnego jest znacznie krótszy - w momencie, gdy dany plik jest potrzebny (np. aby dana procedura którą zawiera została wykonana), odpowiedni fragment kodu już znajduje się w pamięci operacyjnej (wczytany został gdy system wykonywał inne operacje nie obciążające podsystemu dyskowego).

Warto dodać, że monitorowany jest także moment startu każdej aplikacji (pierwsze 10 sekund). Dzięki temu nie tylko przyspieszono start systemu, ale także uruchomienie dowolnego programu. Podczas wczytywania aplikacji z wyprzedzeniem Windows 2003 odczytuje katalogi, które poprzednio analizował dany program/sterownik, następnie asynchronicznie odczytuje kod i dane. Dalsze wykonanie jest możliwe dopiero po zakończeniu wczytywania. Warto tu podkreślić, że taki sposób postępowania redukuje opóźnienia związane z przeszukiwaniem głowicą dysku twardego - a to jest główną przyczyną spowolnienia wczytywania aplikacji. Równocześnie Windows 2003 co 3 dni automatycznie defragmentuje pliki, które są powiązane ze startem systemu czy też danej aplikacji.

Windows Server 2003 jest systemem, w którym standardowo dane są wczytywane do pamięci dopiero w momencie, gdy wystąpi tzw. wyjątek - to znaczy, gdy system/aplikacja zażąda dostępu do pamięci. Dane wczytywane są w paczkach po 4KB (na x86). Jednak proces zgłaszania wyjątku i wstępnej obsługi danych zajmuje pewną ilość czasu - dzięki mechanizmowi wczytywania z wyprzedzeniem informacje są dostępne już w pamięci (a nie są dopiero wczytywane z dysku) w momencie zgłoszenia wyjątku.

Druga istotna zmiana związana jest z innym mechanizmem wczytywania sterowników. We wcześniejszych wersjach Windows, gdy sterownik inicjował dane urządzenie wejścia/wyjścia, pozostałe sterowniki musiały czekać aż zakończy się inicjacja. W Windows Server 2003 dostęp do urządzeń I/O jest tak przeplatany z wczytywaniem i uruchamianiem kolejnych sterowników, że właściwa inicjacja odbywa się niejako "w tle". W ten sposób wolniej inicjujące się urządzenie nie wstrzymuje startu systemu.

Stabilność

Sterownik jest najczęstszą przyczyną błędnego działania systemu operacyjnego. Microsoft wprowadził kilka mechanizmów, które wymuszają zwiększenie stabilności sterowników. Podstawowe zmiany są związane z działaniem systemu w sytuacjach gdy brakuje jakiś zasobów. Kiedy systemowi operacyjnemu kończy się pamięć, wszystkie operacje I/O są wykonywane sekwencyjnie, jedna strona na raz. Zmniejsza to znacznie wydajność, ale zabezpiecza system przed zawieszeniem, gdy wolnej pamięci już nie będzie.

We wcześniejszych wersjach Windows sterownik miał możliwość zażądać zarezerwowania pewnego obszaru pamięci nawet wtedy, gdy tej pamięci było za mało. Takie żądanie miało bezwzględny priorytet i gdy nie mogło być zrealizowane, system zgłaszał krytyczny wyjątek i kończył działanie. W Windows Server 2003 sterownik nie może wykonać "bezwzględnego" żądania pamięci.

W Windows 2003 dostępny jest mechanizm "odzyskiwania systemu" przydatne w momencie, gdy trzeba szybko wycofać ostatnio wprowadzone zmiany. Mechanizm odzyskiwania dotyczy zarówno sterowników, ostatnio jak i zmian w systemie plików czy rejestrze. Administrator może zapisać "stan" serwera, a następnie wycofać zmiany tak by konfiguracja dokładnie odpowiadała zapisanym wcześniej ustawieniom. Co więcej, dostępne jest specjalne API, które mogą wykorzystać programy instalacyjne (na przykład - aktualizacje oprogramowania), które pozwala programowo stworzyć "punkt odzyskiwania". Dzięki temu można zainstalować poprawkę, a w przypadku gdyby zachodziła konieczność cofnięcia zmian - szybko ją usunąć (nawet gdy nie ma programu do deinstalacji).

Dodatkowy mechanizm jest przeznaczony do szybkiego przywracania sterownika. W Windows Server 2003 można "wycofać" ostatnio wgrany sterownik i wrócić do tej wersji, która działała poprawnie.

Zmieniony został także sposób uruchamiania serwisów systemowych. Część usług może być uruchamiane w ramach "ogólnego" procesu srvchost.exe. Takich procesów może powstać kilka - usługi grupowane są wg uprawnień. Na przykład, oddzielny proces będzie grupował te usługi, które są uruchamiane jako LOCAL SERVICE (czyli - konto systemowe), a inny NETWORK SERVICE. Dzięki grupowaniu serwisów w ramach większych procesów, oszczędzane są zasoby systemowe. Ale warto dodać, że np. usługa RPC z uwagi na bezpieczeństwo jest uruchamiana w oddzielnym procesie. Także administrator może samodzielnie skonfigurować usługi tak, by każda miała swój oddzielny proces.

W Windows 2003 dostępny jest także mechanizm wprowadzania "poprawek" w locie, w trakcie działania systemu operacyjnego i bez niepotrzebnego zatrzymywania usług. Specjalnie podpisana cyfrowo poprawka może zmienić obraz pliku DLL (czy EXE) nawet, jeżeli jest on wykorzystywany przez działający proces. W ten sposób praktycznie w większości przypadków wyeliminowana została konieczność resetów serwera.

Już Windows 2000 miało mechanizm zabezpieczania kluczowych bibliotek systemu przed przypadkową modyfikacją podczas instalowania nowego oprogramowania. Można było zamiast tego instalować "prywatne" kopie bibliotek systemowych. W Windows Server 2003 można dodatkowo określić "dzielone" pakiety, podpisane cyfrowo przez publikującego. Dzięki specjalnym manifestom program może wykorzystać ta wersję bibliotek, z którą najlepiej współpracuje. Innymi słowy może być kilka zestawów bibliotek "systemowych" - a nie tylko biblioteki prywatne, wgrane w katalogu aplikacji. Równocześnie w pamięci operacyjnej może znajdować się obok siebie kilka różnych wersji danej biblioteki.

Szybsze sterowniki do dysków

W Windows Server 2003, producent pamięci masowych może zaimplementować sterowniki wykorzystujące architekturę MPIO. Jest to sposób komunikacji, w którym urządzenie masowe udostępnia wiele "ścieżek" komunikacji (np. równoległy odczyt z różnych dysków itp.). MPIO Driver Development Kit pozwala twórcom pamięci masowych pisać znacznie wydajniejsze sterowniki niż np. te wykorzystujące model SCSI Port i są oparte interfejs SCSI.

Duże i szybkie mapowane pliki

W Windows 2000 sumaryczny rozmiar mapowanych plików dla całego systemu nie może przekroczyć 200GB na raz (plik mapowany to taki, do którego m.in. można odwoływać się tak jak do pamięci operacyjnej). Wynika to stąd, że gdy plik był przygotowywany do odwzorowania w pamięci (przy użyciu funkcji CreateFileMappingObject), mechanizm zarządzania pamięcią alokował całą strukturę danych (tzw. strony PTE), nawet gdy aplikacja chciała mapować tylko fragment pliku. Ponieważ strony PTE są tworzone w ramach pamięci paged pool (podlegającej stronicowaniu, która ma rozmiar maksymalnie 470MB), mapowanie zbyt dużych plików ograniczało maksymalny rozmiar mapowanych plików.

Ubocznym skutkiem zmian w organizacji mapowanych plików jest możliwość wykonywania kopii zapasowych plików na komputerach, które mają zbyt mało pamięci operacyjnej. Na przykład dotychczas system z 32MB RAM nie był w stanie wykonać kopii pliku mającego 500GB (pamięci nie wystarczyło nawet na stworzenie tablicy stron). Teraz nawet komputer o niewielkiej ilości pamięci może wykonywać kopie olbrzymich plików.

Rozbudowana została także przestrzeń pamięci systemowej. W Windows 2000 sterowniki mogły zająć do 220MB RAM (w NT 4.0 tylko 100MB). W Windows Server 2003 - mogą zająć aż 960MB.

W Windows Server 2003 udoskonalony został mechanizm zarządzania tzw. "zestawem roboczym" pamięci - czyli zestawem ostatnio używanych stron. W Windows 2000 każda strona ma swój "wiek" - system przy każdym odwołaniu do danej strony pamięci zwiększa specjalny licznik. W momencie, gdy jakaś strona ma zostać zwolniona (i przeniesiona do pamięci wirtualnej), system wybiera taką stronę, która nie była ostatnio wykorzystywana. W Windows Server 2003 analogiczny mechanizm wykorzystywany jest także w systemach wieloprocesorowych.

W każdym systemie operacyjnym duży wpływ na wydajność ma liczba blokad nakładanych wewnątrz kernela na struktury pomocnicze. Innymi słowy - czy równoległe odwołania do jądra wymagają np. synchronizacji w dostępie do tych struktur, czy też nie jest to niezbędne. W Windows 2003 liczba niezbędnych blokad w kernelu została znacznie zredukowana - na przykład większość operacji związanych z zarządzaniem blokami pamięci nie wymaga "wyłączności" przy dostępie do wewnętrznych struktur. Równocześnie wprowadzony został nowy mechanizm blokad typu "push", a także kilka struktur które znacznie wydajniej obsługują systemy z 2 lub więcej procesorami.

Usprawniony został także mechanizm wywoływania procedur kernela (co jest wykorzystywane na przykład przez API Win32). Dotychczas wykorzystywany był mechanizm wywoływania przerwania, które powodowało zmianę trybu działania procesora. Obecnie, odbywa się to w znacznie bardziej efektywny sposób - wykorzystywane są specjalne instrukcje Pentium II (i nowszych procesorów).

Co nowego w 64 bitach

64 bitowa wersja Windows Server 2003 jest przeznaczona dla nowych procesorów Intel Itanium (ma powstać wersja dla AMD Hammer). Dzięki nowej architekturze, system może dysponować znacznie większymi zasobami. Dla potrzeb Itanium przepisane zostały te elementy jądra i HAL, które były specyficzne dla x86. Obejmuje to na przykład kod odpowiedzialny za przełączanie zadań, czy związany z wprowadzeniem trójpoziomowej architektury tablic stron. W poniższej tabeli pokazane są główne różnice związane z ograniczeniami wersji 32 i 64 bitowej.

W 64- bitowej wersji Windows Server 2003 zmieniony został sposób zapisywania schematu partycji. W ramach nowej specyfikacji (i przyszłego standardu) Extensible Firmware Interface (EFI) opracowana została nowa struktura tablicy partycji - GUID Partition Table (GPT). Wykorzystuje 64 bitowe adresy do określania początku i rozmiaru poszczególnych partycji. Nie ma także ograniczenia do 4 partycji na dysku (co powodowało w x86 konieczność "zagnieżdżania" definicji i tworzenia tzw. partycji rozszerzonych z dyskami logicznymi).

Tablica partycji jest zapisywana równolegle w 2 miejscach - na początku i na końcu dysku. W ten sposób ten dosyć newralgiczny element dysku jest dodatkowo zabezpieczony.

Klastry

W Windows Server 2003 dostępne są dwa kluczowe składniki pozwalające realizować najbardziej rozbudowaną infrastrukturę klastrową.

Po pierwsze mechanizm wyrównywania obciążeń (NLB - Network Load Balancing). Jest on dostępny w każdej edycji Windows Server 2003 i pozwala równomiernie rozłożyć przychodzący ruch IP pomiędzy elementy klastra. Jest to dobre rozwiązanie dla serwerów WWW, serwerów terminalowych czy serwerów nadających strumieniowo dane multimedialne. Wszystkimi mechanizmami wyrównywania obciążeń w ramach NLB można zarządzać z poziomu WMI.

Wiele zmian ma na celu uproszczenie pracy administratora. W Windows 2000, administrator musiał ręcznie skonfigurować każdy węzeł w klastrze. W Windows 2003, dzięki specjalnemu narzędziu Menedżer równoważenia obciążenia sieciowego, można wszystkie operacje wykonać siedząc przed jednym węzłem w sieci. Eliminuje to możliwość popełnienia wielu błędów - w Windows 2000 trzeba było pamiętać, aby skonfigurować klastry w taki sam sposób (np. stworzyć te same zasady dla portów). W Windows 2003 niemal wszystko sprowadza się do uruchamiania odpowiednich kreatorów i ustawiania właściwości całego klastra.

Menedżer NLB pozwala tworzyć klastry, propaguje parametry na wszystkie maszyny zdefiniowane jako klaster. Można łatwo dodawać i usuwać poszczególne hosty z klastra. Aby zarządzać istniejącym klastrem - wystarczy dołączyć się do jednego z hostów.

Jeżeli w Windows 2000 klaster NLB miał udostępniać wiele witryn WWW, należało dodać odpowiednie adresy IP do stosu TCP/IP na każdym węźle klastra. Potem, aby np. zablokować ruch dla określonej aplikacji, należało powtórzyć tą operację na każdym z węzłów.

W Windows Server 2003 dostępne są specjalne "wirtualne" klastry, które pozwalają definiować inne role portów dla różnych adresów klastra, gdzie każdy adres IP odpowiada konkretnej witrynie WWW (lub aplikacji uruchamianej w klastrze). W Windows 2000 było to możliwe tylko na poziomie całego hosta - a nie poszczególnego adresu IP. Można także filtrować ruch przychodzący tak by nie dotyczył określonego hostu w klastrze. W ten sposób jedna aplikacja może być aktualizowana, czy restartowana bez wpływu na pracę równolegle hostowanych systemów.

Windows 2003 obsługuje NLB na serwerach z dowolną liczbą kart sieciowych. Dzięki temu jeden fizyczny serwer może być częścią różnych klastrów NLB. Nowa wersja serwera obsługuje także metodę komunikacji opartą o tzw. protokół multicast i potrafi inteligentnie zarządzać ruchem (zgodnie z protokołem Internet Group Management Protocol - IGMP). Wszystko to sprawia, że klastry NLB w Windows Server 2003 są bardzo elastycznym rozwiązaniem, stosunkowo łatwym do wdrożenia i efektywnego wykorzystania.

Drugim mechanizmem klastrowym dostępnym w Windows 2003 są tzw. klastry serwera (MSCS). Dostępne są one tylko w wersji Enterprise Edition oraz Datacenter Edition. Zapewniają wysoką skalowalność usług serwerowych - takich jak: katalog Active Directory, obsługa plików, uruchamianie usług serwera terminali, czy obsługa dużych baz danych. Jeżeli jeden z węzłów klastra przestanie działać, inne węzły zapewnią użytkownikom nieprzerwaną pracę. Klastry Microsoft są tzw. klastrami "share nothing", gdzie żaden zasób nie jest dzielony pomiędzy węzły klastra. Dzięki temu są one zupełnie niezależne i mogą działać samodzielnie - nie ma pojedynczego punktu awarii jak się zdarza w infrastrukturze klastrowej opracowywanej przez inne firmy. Windows Server 2003 Enterprise Edition i Datacenter Edition obsługują klastry nawet 8-mio węzłowe. Także 64-bitowa wersja Windows może tworzyć klastry. Praktycznie może powstać system złożony z 8-miu serwerów DataCenter, z których każdy dysponuje 4 terabajtami pamięci RAM. A co najważniejsze - nawet taka instalacja będzie w taki sam sposób zarządzana jak 2 węzłowy klaster na 32 bitowych procesorach.

Tworzenie klastra może sprowadzać się do użycia specjalnego kreatora. Wszystkie opcje wybrane podczas działania tego kreatora mogą być wspierane własnymi skryptami - a nawet całą instalację i konfigurację klastra można "zapisać" jako skrypt.

W Windows Server 2003 opracowany został zmodyfikowany algorytm wyrównywania obciążeń. Klastry MNS (Majority Node Set) są doskonały rozwiązaniem w sytuacji, gdy głównym zadaniem klastra jest zapewnienie odporności na awarie. Nie trzeba definiować wspólnych macierzy dyskowych by zapewnić spójność danych w ramach klastra - odpowiednio wykorzystując replikację i możliwości nowoczesnych mechanizmów pamięci masowej. Oczywiście dostępny jest także standardowy mechanizm tworzenia i wykorzystywania "kworum".

Microsoft w Windows Server 2003 wprowadził wiele nowych mechanizmów usprawniających pracę systemu serwerowego. Oprócz przebudowywanych i znacznie wydajniejszych mechanizmów usługowych - w tym rozbudowane interfejsy sieciowe i zupełnie zmieniony IIS 6.0 - wprowadzone zostały istotne zmiany na poziomie kernela - w samym jądrze systemu operacyjnego. Te zmiany z jednej strony poprawiają skalowalność systemu, a z drugiej - zwiększają jego niezawodność i bezpieczeństwo.

• Wprowadzenie
• Szybszy i lepszy rejestr
• Przyspieszone startowanie systemu
• Stabilność
• Szybsze sterowniki do dysków
• Duże i szybkie mapowane pliki
• Co nowego w 64 bitach
• Klastry

Pobierz dokument w formacie Microsoft Word (136 KB, 9 stron)